شمسه یکی از کهن‌ترین نقوش هندسی در هنر ایرانی–اسلامی است که ریشه آن به مفاهیم خورشید، نور و مرکزیت هستی برمی‌گردد. نمونه‌های اولیه آن را می‌توان در تزئینات پیشااسلامی و سپس به‌صورت تکامل‌یافته‌تر در نسخه‌آرایی، معماری و هنرهای وابسته به کتاب در دوره‌های سلجوقی، تیموری و صفوی دید. شمسه معمولاً در مرکز ترکیب‌بندی قرار می‌گیرد و نقش هسته‌ی بصری و مفهومی اثر را دارد.

از شمسه در تذهیب قرآن و کتب نفیس، سرلوح‌ها، جلدسازی، کاشی‌کاری، گچ‌بری، مقرنس‌کاری و حتی طراحی فرش استفاده شده است. در معماری، شمسه اغلب در سقف‌ها، گنبدها و مرکز فضاهای آیینی دیده می‌شود و نقش هدایت نگاه به مرکز و ایجاد تمرکز معنایی را دارد. امروزه نیز در طراحی گرافیک، هویت بصری و الگوهای تزئینی معاصر به‌کار می‌رود.