نقش ختایی از مهم‌ترین نقوش گیاهی در هنر ایرانی–اسلامی است که ریشه آن به بازنمایی انتزاعی طبیعت، به‌ویژه گل‌ها و گیاهان، برمی‌گردد. این نقش در دوره‌های اولیه اسلامی شکل منسجم‌تری پیدا کرد و در دوره‌های تیموری و صفوی به اوج تکامل خود رسید. ختایی برخلاف اسلیمی که بیشتر انتزاعی و پیچان است، ارتباط مستقیم‌تری با فرم گل و برگ دارد، هرچند همچنان از طبیعت فاصله گرفته و به یک زبان تزیینی تبدیل شده است.

ختایی کاربرد گسترده‌ای در تذهیب، نگارگری، کاشی‌کاری، پارچه‌بافی، فرش و جلدسازی داشته است. این نقش معمولاً برای پر کردن فضاهای داخلی ترکیب‌بندی، حاشیه‌ها یا همراهی با نقوش دیگر مانند اسلیمی و شمسه به‌کار می‌رود. در آثار کتاب‌آرایی، ختایی نقش ایجاد لطافت بصری و تعادل میان بخش‌های پرجزئیات را بر عهده دارد.